و او داراى لقب شهروراز ( گراز كشور ) بود « 1 » . شاهين در آسياى صغير فتوحات بسيار كرد ، و شهر كالسدون را در برابر قسطنطنيه به تصرف آورد ؛ و پس از آن درگذشت ؛ شايد هم بفرمان خسرو او را به هلاكت رسانده‌اند « 2 » . اما شهروراز : كه بلاد عظيمه شامات و بيت المقدس را گرفته بود ، بمحاصره قسطنطنيه همت گماشت ، ولى وسيله عبور از بسفور ورود بساحل اروپايى را نداشت . عاقبت ، هراكليوس موفق شد ، كه از پيشرفت سپاه فاتح ايران جلوگيرى كند . افواج شاهنشاه را بازپس راند . آسياى صغير و ارمنستان را فتح كرد و بآذربايجان درآمد ، و در 623 شهر كنزك را تسخير ، و آتشكده بزرگ آذرگشنسپ را ويران كرد . خسرو در موقع فرار از اين شهر آتش مقدس را بهمراه برده بود . در سالهاى بعد قوم خزر از نژاد ترك ، كه در ظرف نيمه اخير قرن ششم در قفقاز مسكن گزيده بودند ، در بند را بچنگ آورده . با قيصر روم عقد مودت بستند « 3 » قيصر در اين وقت لشكر ببين النهرين ( ناحيه دجله ) كشيد ، و در 628 كاخ سلطنتى را در دستگرد به تصرف آورد ، و مهياى محاصره تيسفون شد . خسرو پايتخت را ترك كرده ، خود را بمأمنى كشيد ، و چيزى نگذشت ، كه در اثناى شورشى ، بدرود حيات گفت . تفصيل اين واقعه را بعد ذكر خواهيم كرد . اين است بطور خلاصه كيفيت حوادثى ، كه در عهد خسرو دوم اتفاق افتاد ، يعنى شهريارى ، كه خود را چنين ميخواند : « انسانى جاويدان در ميان خدايان و خدايى بسيار توانا در ميان آدميان ، صاحب شهرت ، شهريارى كه با خورشيد طالع مىشود ، و ديدگان شب عطا

--> ( 1 ) - ظاهرا افسانه عربى عمر النعمان و پسرانش ، كه در الف ليله مندرج است ، مبتنى بر قصصى است ، كه در باب فتوحات اين سرداران در افواه متداول بوده است ، ر ك گرگوار ، پهلوانان گمنام Heros epiques meonnus ، سالنامه انستيتوى لغت و تاريخ شرق - et d'Histoire Orientales Annuaire de I'lnstitut de philologie ، ج 2 ( 34 - 1933 ) ، بروكسل 1934 . ( 2 ) - يوستى ، فقه اللغه ، II ، ص 543 . ( 3 ) - ماركوارت ، ايرانشهر ، ص 107 .